استفاده از استراتژی های روانشناختی
جهت کمک به افزایش میزان مطالعه کودکان
By: John Malouff Ph.D
Nicola Schutte Ph.D
ترجمه : حشمت ورناصری M.Ps
مقدمه:
در اواسط سال 1998، هنگامی که دخترمان کریستین ، قدم به شش سالگی گذاشت ، در خواندن کتابهایش دچار مشکل بود . ما می دانستیم که بچه ها در سن شش سالگی براحتی مطالعه می کنند ، اما کریستین اینجور نبود بنابراین نگران شدیم .
کریستین به تلاشش ادامه داد و ما هر کاری که مطالعه را برای وی آسانتر کند انجام دادیم . کریستین مرتباً مطالعه می کرد .
قبل از هفتمین سالگرد تولدش او خواندن صد کتاب را در یک ماه شروع کرد . او این میزان مطالعه را ماه ها ادامه داد هم درطول سال تحصیلی و هم در طول تابستان ، پیشرفت او بصورتی بود که کتاب های طولانی تری را مطالعه می کرد . او بیش از یک هزار کتاب درسال 1999 مطالعه کرد .
در اوایل سال 2000 ما شمردن کتابهایی را که می خواند متوقف کردیم ، در حالی که او به آنجایی رسید که کتابهای
100-300 صفحه ای را در یک روز می خواند . بعدها کریستین روزانه کتاب های مخصوص نوجوانان و بزرگسالان را مطالعه می کرد .
آیا شما دوست دارید که به فرزندتان کمک کنید تا بیشتر مطالعه کند ؟ رسش ، پتانسیل مطالعه کردن بیولوژیکی و شماری از راه و روش های بکار گرفته شده توسط والدین کمک کردند تا کریستین خواننده ای شایسته و مشتاق گردد . ما نمی توانیم برای کمک به رسش سریعتر یا افزایش توانایی بیولوژیکی فرزندتان چیزی پیشنهاد کنیم ، ولی می توانیم روش هایی را که من و همسرم برای تسهیل مطالعه کریستین استفاده کردیم برای شما تشریح کنیم . بسیاری از این استراتژی ها کاربردهای ویژۀ اصولی هستند که ما در یک کلاس اصلاح رفتار به دانشجویان دانشگاه تدریس کردیم . برای اطلاعات بیشتر در مورد اصول یادگیری به بندورا (1986) و مارتین و پیر (2003) مراجعه نمایید . اگر شما همه این استراتژی ها را استفاده کنید آیا بچه های شما یکصد کتاب در یک ماه مطالعه خواهند کرد ؟
برخی از بچه ها می توانند ولی برخی دیگر خیر . این مورد بستگی به سن ، توانایی های زیست شناختی ، نوع کتاب هایی که انتخاب می کند و . . . بستگی دارد . با وجود این بدون این استراتژی ها هیچ یک از بچه ها عملاً نمی توانند آن مقدار کتاب را مطالعه کنند . اولین مسئولیت والدین این است که به بچه هایشان کمک کنند تا به پتانسیل کامل خود دست یابند و این استراتژی ها همانند یک گروه به والدین کمک می کنند تا آن را انجام دهند .
بعد از فهرست بندی استراتژی هایی که ما استفاده کردیم ، پیشنهادات یا سفارشات کودک به کودک کریستین را برای افزایش قدرت مطالعه ، پاسخ به سئوالاتی که ممکن است شما درباره افزایش قدرت مطالعه فرزندتان داشته باشید ، کتاب شناسی و اطلاعاتی در مورد نویسنده مطرح خواهیم کرد .
روش هایی که والدین برای کمک به کریستین بکار بردند تا او از مطالعه کردن لذت ببرد و بیشتر مطالعه کند :
1- کتاب خواندن را برای او از همان آغاز کودکی شروع کردیم (شرطی سازی کلاسیک و الگو سازی از طریق ترکیب خواندن با لذت با والدین بودن) .
2- هر شب هنگامی که او به رختخواب می رفت حتی در روزهای تعطیل برای او کتاب می خواندیم (شرطی سازی کلاسیک و الگو سازی) .
3- اغلب در جلوی او کتاب می خواندیم و نکته های مثبتی در مورد آنچه خوانده شد ارائه می دادیم (الگوسازی و تقویت حسی) .
4- هنگامی که او نوجوان بود هر روز کتاب های مختلفی برای او مطالعه می کردیم . بطور میانگین بیش از بیست کتاب جدید در یک هفته (الگو سازی) .
5- حروف الفبا را به دیوار اتاق خوابش می چسباندیم (تعلیم) .
6- او را تشویق کردیم که در طول یک سال کتاب های بیشتری نسبت به آنچه تا کنون والدین مشخص می کردند ، مطالعه کند (هدف سازی) .
7- هر زمان که او ده کتاب می خواند و بعدها وقتی که او صد کتاب می خواند جشن کوچکی برای او می گرفتیم (تقویت ، پاداش ، پاک کردن عناصر مصنوعی تقویت) .
8- او را برای مطالعه تحسین و تمجید می کردیم و محاسنی را که نتیجه مطالعه زیاد ، یادگیری بیشتر ، فعالیت بهتر در مدرسه ، داشتن موقعیت های شغلی بیشتر و جهت گیری زندگی از طریق داستان ها که در آینده تجربه خواهد کرد به او متذکر شدیم .
9- کتاب هایی که او می خواند شمرده و نام آنها را ثبت می کردیم (بازتاب پیشرفت) .
10- او را به خواندن مجله "sesame street " تشویق می کردیم (تعلیم) .
11- برای تماشای تلویزیون محدودیتی بین یک تا یک و نیم ساعت در هر روز و در روزهای مدرسه تنها یک ساعت برای او تعیین کردیم (حذف تقویت به منظور پیشی گرفتن از دیگران یا رقابت و کاهش رفتارهای نامطلوب).
12- در هر سال یک هفته با شعار "تلویزیون نه" می گذشت (حذف تقویت به منظور پیشی گرفتن از دیگران یا رقابت و کاهش رفتارهای نامطلوب) .
13- خودمان بندرت تلویزیون تماشا می کردیم (الگو سازی) .
14- دو بار در هفته یا بیشتر برای بررسی کتاب ها یا شرکت در مراسم کتابخانه ای مخصوص کودکان او را به کتابخانه می بردیم (انتخاب محیط با الگو های سازنده) .
15- هر سال او را به یک برنامه کتابخوانی تابستانی مخصوص کودکان می بردیم (تشویق _ پاداش) .
16- یک کتاب جدید برای او تهیه می کردیم تا هر وقت به یک سفر ده دقیقه ای می رفتیم آنرا مطالعه کند (ترغیب و تحریک افزایش فرصت های مطالعه) .
17- زمانی که با هواپیما به جایی سفر می کردیم چندین کتاب جدید برایش می خریدیم تا آنها را مطالعه کند (ترغیب و تحریک افزایش فرصت های مطالعه) .
18- حتی بعضی اوقات پس از اینکه خودش شروع به کتاب خواندن می کرد ما برای او کتاب می خواندیم . در آن دوره ما برای او کتاب هایی می خواندیم که خواندنش برای او خیلی سخت و دشوار بود (یادگیری ، شرطی سازی کلاسیک ، الگو سازی) .
19- او را برای خواندن هر چیزی که بصورت نوشتاری بود و با آنها روبرو می شد نظیر علامت های جاده ها ، روزنامه ها ، کارتون ها و نامه ها تشویق می کردیم (تحریک کردن) .
20- او را تشویق می کردیم برای برادر کوچکش کتاب بخواند ( تحریک کردن) .
21- به او می گفتیم مطالعه خوب در آینده به او کمک خواهد کرد که از فرصت های زیاد شغلی لذت ببرد (ارائه قانونی که در زندگی عادی چه رفتاری منجر به چه نتایجی می شود) .
22- به او گفتیم که ما بیشتر روز کاریمان را مطالعه می کردیم (الگوسازی سمبلیک) .
23- برای آسان کردن مطالعه او برایش بازی های کامپیوتری مطابق سنش ، قرض گرفته یا می خریدیم (تعلیم ، تقویت ، پاداش) .
24- هنگامی که او برای ما کتاب می خواند ، اشتباهات خواندنی یا تلفظی او را تصحیح می کردیم اما فقط برای کلمات مهم (تحریک کردن و جلوگیری از تنبیه) .
25- برای مطالعه او کتاب هایی انتخاب می کردیم که در هر صفحه کمتر از پنج کلمه سخت و دشوار داشته باشد (افزایش رفتاری که بطور طبیعی توسط لذت ناشی از مطالعۀ موفقیت آمیز تقویت شده است) .
26- به او نشان دادیم که چگونه در یک کتابخانه ، کتاب های مورد علاقه و متناسب با توانایی خواندن خود پیدا کند(تعلیم و مستقل سازی) .
27- به محض اینکه او توانست اسم کوچکش را بنویسد به او کمک کردیم تا یک کارت کتابخانه ای را برای خود تهیه کند (تقویت و مستقل سازی) .
28- کتاب های زیادی را برای او می خریدیم (تحریک و ترغیب) .
29- علاقه مان را به کتاب هایی که می خواند نشان می دادیم مثلاً از او در مورد نتیجه اخلاقی داستان سئوال می کردیم (تقویت و پاداش) .
30- او را در مجلات خاص سنی عضو می کردیم ، مجلاتی نظیر sesame street&Barney (تحریک و ترغیب) .
پیشنهادات کودک به کودک به منظور رشد و افزایش مطالعه:
1- یک هدف را مشخص کرده و آنرا رشد می دهیم .
2- کتاب ها را همراه با یک چراغ قوه داخل ماشین بیاورید .
3- کتاب ها را در حمام ، سالن غذا خوری و در سایر اتاق ها قرار دهید .
4- در یک روز مدرسه محدودیتی حدود یک ساعت برای تماشای تلویزیون تعیین کنید .
5- کتاب هایی را که فقط مناسب خودتان هستند انتخاب کنید .
خداحافظ ، کریستین
مهمترین پرسش و پاسخها در مورد تقویت کردن مطالعه کودک:
* یک هدف معقول برای تعداد کتاب هایی که در یک هفته یا ماه توسط کودک مطالعه میشوند ، چیست ؟
جواب :
اولین هدف معقول و مطلوب اندکی بیشتر از مطالعه ای است که کودک در حال حاضر انجام می دهد . بنابراین یک هدف معقول و مطلوب برای کودکی که در یک هفته اخیر هیچ کتابی نخوانده ممکن است خواندن یک کتاب در هفته یا خواندن یک کتاب در هر مدت زمانی باشد . شما و فرزندتان می توانید مرتباً هدف را تشدید کنید . تعیین کردن هدفی که بطور غیر واقعی دور از دسترس است ، به خواندن کمکی نخواهد کرد . من و همسرم هرگز هدفی که شامل صد کتاب در یک ماه می شود را نداشتیم مگر تا زمانی که او برای چندین ماه در آن سطح کتاب مطالعه کرده باشد .
* کدام استراتژی با ارزشتر از همه است ؟
جواب :
ما اعتقاد داریم که خواندن کتاب های مختلف برای یک بچه در یک هفته بیشترین تأثیر را دارد . ما برای کریستین هنگامی که 5-3 ساله بود بیشتر از هزار کتاب مختلف در سال خواندیم ، وقتی که او 6 ساله شد ، بیشتر از هزار کتاب مختلف در یک سال مطالعه می کرد . تصادف ؟ برخی از والدین مکرراً تعدادی کتاب را برای کودکانشان می خوانند . ما اعتقاد داریم که تا حد امکان خواندن کتاب های گوناگون نتیجه مؤثرتر و بهتری خواهد داشت . فکر کنید که شما به عنوان یک نوجوان ترجیح می دهید همین سی کتاب را بخوانید یا کتاب های مختلفی را در هر زمان مطالعه می کنید . خواندن کتاب های مختلف برای بچه ها ترجیحاً از کتاب های یکسان فواید بیشتری دارد .
1- برای والدین و بچه ها جالبتر است .
2- به افزایش دایره لغتی کودک منجر خواهد شد .
3- کودک را کمک می کند تا به اطلاعات بیشتری در مورد اینکه بطور کلی اشیاء چگونه کار می کنند ، چگونه جهان فیزیکی عمل می کند ، چه چیزی افراد را برانگیخته می کند و مردم چه هیجاناتی را تجربه می کنند . خواندن کتاب های بسیار متفاوت در یک هفته برای کریستین معمولاً مستلزم 2 تا 3 بار بازدید هفتگی از کتابخانه محلی بود ، که هر بار در حدود 12 کتاب می گرفت .
* والدین برای استفاده از این روش ها چه مدت زمانی باید صرف کنند ؟
جواب :
قبل از اینکه کریستین شروع به خواندن صدها کتاب در یک سال بکند ، ما در هر روز حدود یک ساعت را برای بردن او به کتابخانه و پیدا کردن کتاب های مورد علاقه اش ، گوش دادن به خواندنش ، خواندن کتاب برای او ، صحبت کردن با او در مورد کتاب هایی که می خواند ، صرف می کردیم . بیاد داشته باشید که روش هایی را که ما استفاده کردیم تنها زمان کمی را در روز صرف می کرد .
* بهترین کتاب ها کدامند ؟
جواب:
کتاب هایی که فرزند شما بیشتر از همه دوست دارد . سعی کنید نویسنده ها یا کتاب هایی را پیدا کنید که فرزندتان دوست دارد . از کتابدار یا کتاب فروش بخواهید که پر فروش ترین کتاب ها و یا کتاب هایی که بیشتر از همه سفارش شده اند را به شما معرفی کند یا اینکه بخش های کتاب مخصوص کودکان را ببینید .
* آیا یک بچه می تواند خیلی مطالعه کند ؟
جواب :
ممکن است ، ولی ما هرگز ندیده ایم چنین چیزی رخ دهد . مطالعه کردن بطور متوسط 90 - 30 دقیقه در یک روز عملاً برای یک بچه مفید و سودمند است . هر چند فعالیت های دیگری نظیر بازی کردن ، خوابیدن ، سرگرمی هنری ، کاردستی و . . . نیز می تواند برای بچه مفید باشد .
* آیا حقیقتاً پاداش ها و جوایز انگیزه مطالعه را کاهش نمی دهد ؟
جواب :
A.Kohn در کتابی نوشت که حقیقتاً پاداش دادن به یک رفتار مطلوب ، عملکرد را کاهش می دهد . عقل سلیم و بسیاری از مطالعات خلاف این را می گویند . در سطح بین المللی کاپیتالیسم ، کمونیسم را مغلوب کرده است ، زیرا پاداش برای کسب موفقیت ، محرک های قدرتمند افزایش تولید ، خاص کشورهای کاپیتالیسم است . در سطح فردی ما می بینیم که بچه ها اگر برای انجام کاری جایزه دریافت کنند بارها و بارها آن را تکرار می کنند . مطالعات نشان داده اند که پاداش ها ، تلاش مضاعفی را در محدوده وسیعی از رفتارها ایجاد می کنند . اگر چه یک استثناء ضعیف نیز وجود دارد . اگر ما پاداش دادن به افراد را برای کاری که در حال حاضر در سطح بالایی انجام می دهند آغاز کنیم ، مثلاً با دادن یک پاداش قابل لمس مثل پول بدون هیچگونه تحسین و ستایش ، اگر بخواهیم بعدها پاداش ها را متوقف کنیم ، آهنگ رفتار نسبت به آنچه که در آغاز بود به سمت پایین تر گرایش خواهد یافت . یک راه ساده برای جلوگیری از این مشکل ، چه مشکل مربوط به مطالعه و چه مشکل دیگر ، تحسین و ستایش رفتار مثبت و سازنده است .
* من همۀ این استراتژی ها را امتحان کرده ام ولی انگار هیچ کدام برای پسرم موثر و مفید نبوده است ، چکار باید بکنم ؟
جواب :
با خوشحالی هر روز برای او یا با او کتاب مطالعه کنید ، البته به منظور سرگرمی نه تدریس . اگر او از ورزش خوشش می آید برای او بخش های ورزشی هر روزنامه یا مجلات ورزشی را بخوانید . به خاطر داشته باشید که پسرها کندتر از دخترها مهارت های خواندن را توسعه می دهند . از او بخواهید کتاب های خود را انتخاب کند . از یک کتابدار بچه ها بخواهید کتاب هایی به شما بدهند که سن بچه اقتضاء می کند و کمی از آن را برای او بخوانید . او را در جایی که پرداخت فوری باشد نظیر لیست خواربار ، یک کتابی از جوک که او می تواند بگوید یا یک رشته دستورالعمل جهت تفریح و سرگرمی ، تشویق به خواندن کنید . همراه با او درباره آنچه تا کنون برای لذت و سرگرمی خوانده اید با هیجان صحبت کنید . کارتون ها ، مجلات کودکانه و کتاب های طنز را آزمایش کنید . استراتژی ها را در وب سایت مورد استفاده قرار دهید ، ممکن است میزان اثر افزایش یابد . اگر هنوز پیشرفتی وجود ندارد سعی کنید از راهکارهای حل مسئله استفاده نمایید