تبار بختیاری‌ها (تاریخ بختیاری در عهد کهن)

لرهای بختیاری یکی از شعبات آریائیان است که با آنها و هم‌زمان با ماد ها به فلات ایرن مهاجرت کرده اند و از به دلایلی که بعدا ذکر خواهیم کرد پارس ها جدا شده اند و به باختری یا بختیاری مشهور شدند . در این که اینها از قوم پارس هستند شکی نیست (البته بعضی ها آنها را با کاشی اشتباه گرفته اند و با اجداد لران فعلی (لر کوچک) اشتباه گرفته اند.) دلیل این می تواند رسومی باشد که تنها پارسیان داشتند (در مقالات بعدی به آن اشاره میکنیم) و زبان آنها وهمچنین لباس آنها و... البته شهر پارسواش یا پارسوماش (مسجد سلیمان فعلی ) که منطقه ای بختیاری نشین است می تواند گواه اصلی این ادعا باشد . در اسناد آشوری آمده قبل از اینکه نامی از پارس به میان آید از نام پارسواش به میان آمده که همان قوم پارس اند اما در اینجا سوالی پیش میآید که چرا ناگهان بختیاری از پارس جدا می‌شود و در نوشته تاریخی در کنار پارس لفظ باختری به میان می آید که در غرب پارس است (سرزمین کنونی بختیاری) .شاید بتوان پاسخ را در همان افسانه پیدا کرد که ذکر شد . اگر سنگ نبشته یافت شده از عقیلی نزدیک شوشتر درست باشد که دکتر گیرشمن آنرا ترحمه کرده : از قول آنتاشکال چنین مینویسد"من آنتاشکال فرمانروای سرزمینهای آنزان آنشان وکوههای بختیاری هستم"آنتاشکال که یکی از پادشاهان ایلام بوده دوران فرمانروائیش مورد تائید باستان شناسان قرارگرفته . معلوم می شود که در این زمان سرزمین بختیاری از پارس جدا شده از طرفی میدانیم قبل از این پادشاه پارسیان باجگذار عیلام بودند ولی باختریان (بختیاریان ) نبودند . و از طرفی کتب تاریخی "اتحاد قبایل پارس را در دامنه کوه های بختیاری" دانسته که احتمالاً نام شهر پارسوماش ناشی از آن است میدانیم که پس از آن عیلام قدرت می گیرد و تنها رقیب آشور در حوزه تمدن های آن جهان محسوب می شود پس پارس مانند دیگر قبایل باید یا باجگذار آشور باشد یا باجگذار عیلام که بواسطه نزدیکی بسیار عیلام عقلانی تر به نظر میرسد آنطور که از داستان ضحاک بر میآید هزار سال حکومت ضحاک نمایانگر هزار سال قدرت عیلامی هاست احتمالاً بختیاریان که از اینجا نامشان در کتیبه های عیلامی می آید به رهبری کاوه از زیر نفوذ عیلام بیرون می آیند ولی هنوز قسمتی از پارسیان زیر نظر عیلامی ها مانده اند .خوب بدیهی است که در اینجا نام کشوری بوجود آید که خود را متمایز و مستقل شمارد.اما چرا بختیاری (یا باختری) این موضوع میتواند از جهتی ساده باشد زیرا این دسته از پارسیان که مستقل شده اند قسمت غربی اتحادیه پارس بودند و دیگر پارسیان به انها لقب باختری به معنی غربی دادند اما این موضوع می تواند از جهتی پیچیده باشد : شاید این نام باختری نبوده و بختیاری بوده و مورخین یونانی این نام را باختری نوشته اند ؟؟ در باب اسم بختیاری نظریات فراوانی هست که اکثرا درست نیست شاید بواسطه زندگی خوب مرمان آنجا ( که به دور از استیلای و برده داری عیلام بودند) به آنها لقب بختیاری یا سعادتمند گفته می شد و در اوستا نیز نام دو شاه برده می شود که احتمالاً در روزگاران باستانی در همین سرزمین می زیسته اند و نام بختیاری بی ربط با آنان نیست دو شاه با نام های پوروذاخشتی (پربخت و اقبال) و فردذاخشتی(بختیار ) . این فرضیات محتمل به نظر میآید . درمورد دیگر پارسی ها در این دوران اوضاع کاملاً مشخص و روشن است به لطف کتیبه های شاهان بزرگی چون داریوش و کورش این پارسیان همان اجداد کورش از قوم پارسی پاسارگادی اند که هنوز زیر سلطه ی عیلامیانند و در جنگ عیلام و آشور که بعد تر رخ می‌دهد بنا به قرار قبلی به سپاه عیلام نمی پیوندند و به نفع آشور بی طرف می مانند تا آشور عیلام را نابود کند و در ازای این بیطرفی و به نحوی کمک حکومت انشان شهر مهم عیلام را به این پارسان دهد اما شوش چه می‌شود ؟ شوشی که بسیار با اهمیت تر از انشان است و بعد ها پایتخت پارسیان در این هنگام چه می‌شود پاسخ میتواند این باشد که شوش به دست بختیاریان (همان باختریان) می افتد (که هنوز شوشتر سرزمینی بختیاری نشین است) و وسعت حکومت باختر که در این دوران قوی تر از پارس است بیشتر می‌شود منتها چون کوروش نویسنده ی کتیبه بوده و پدران او شاهان انشان بوده اند او نام انشان را میبرد (وگرنه کسی امروز نمیدانست که انشانی نیز وجود داشته) ولی شوش را پایتخت می‌کند چون مهم‌تر از انشان است و از طرفی می تواند باعث اتحاد هرچه بیشتر عموزادگانش (بختیاریان) با او شود شود . بعد از زمان کوروش در زمان سولوکیان و اشکانیان غیر پارس نام بختیاری به عنوان یک ساتراپ(استان) مستقل با حکومت مستقل برده شده و احتمالاً به واسطه عظمت حکومت پارس در این دوره نام بختیاری در تاریخ کمرنگ شده اما همین که سولوکوس شروع به لشکر کشی می‌کند دوباره نام بختیاری ظاهر می شود . در قسمت های بعدی به نوشته هایی خواهیم پرداخت که نام بختیاری از زمان قبل از کوروش تا بعد از آن در این کتب تاریخی بزرگ برده شده .

به نقل از bakhtiaryan.blogfa.com